Eperra

Eperra 35-40 zentimetro luze eta 50 zentimetro luze izaten da, eta 400-500 gramo inguruko pisua izaten du. Abeletxeetan hazitako eperrek 450 gramo inguru pisatzen dute, eta 20 asteren buruan lor daiteke pisu hori.

Hegazti honek gorputz lodia, lepoa eta mokoa motz, burua txiki, eta mokoa eta hankak gorri ditu. Beste ehiza-hegaztietatik oso erraz bereizten da, forma fisikoagatik ez ezik, lumaje askotarikoagatik -kolore arre gorrixka du goialdean, biziagoa buruan eta lepoan- eta banda beltzagatik ere bai, mokotik begietaraino doana eta eztarritik luzatzen dena.

Arrak ez dira emeengandik begi hutsez bereizten lumajeagatik, baizik eta emeek bi edo hiru ezproi dituztelako bi hanketan; emeek, berriz, bakarra dute. Urtebete baino gutxiagoko txitek, perdigoiak deitzen direnek, ez dute ezproirik.

Hegazti hauek mendi baxuetako leku harritsuetan bizi dira eta zereal-soroak ere nahiago dituzte.

Espainian aurki daitezkeen eperrak, bai egoera basatian, bai ehizarako hazkuntza intentsiboan edo haragia bezala zuzenean saltzeko, honako hauek dira:

• Eper gorria edo eper arrunta (Alectoris rufa)

  Espainiako bertako eperra da. Iberiar penintsulan, Frantziako hegoaldean eta Ingalaterran bizi da, non duela urte batzuk sartu zuten eta Italiako iparraldean.

• Eper moruna (Alectoris barbara)

  Gaztainondo koloreko lepoko zabala du, zuriz zipriztindua, eta masailak, eztarria eta bularra gris urdinxkak ditu. Gibraltarren eta Sardinian sedentarioa da, eta populazio txikiak daude penintsula hegoaldeko eskualdeetan, baita kanariar artxipelagoko hainbat uhartetan ere, hala nola Tenerifen, Gomeran eta Lanzaroten.

• Eper grekoa (Alectoris graeca)

  Lepoko beltz oso markatua dauka. Hegazti hau Mediterraneoko beste zona batzuetatik dator, Italiatik eta Siziliatik, esaterako, eta Balkanetako herrialdeetan ere bizi da. Espainiako hegazti faunan ez du presentzia naturalik. Eper gorria baino sendoagoa da eta honek baino 150 gramo gehiago pisatzen du. Ezaugarri horiei eta hazkuntza-sistema artifizialetara erraz egokitzeari esker, kontsumorako eperrak ekoizteko egokia da.

Haragitarako espezie berriak sartzearekin eta eper horiek zelaietan askatzearekin batera, purutasun genetikoa eta bertako eper gorriaren populazio basatiak arriskuan ikusi dira. Espezie autoktonoen kontserbazioa eta aniztasun genetikoaren zaintza bermatzeko asmoz, 1989tik indarrean dago lurralde nazional osoan merkaturatu beharreko espezieak arautzen dituen legea; eperako, eper gorria (Alectoris rufa) eta eper moruna (Alectoris barbara) dira espezie horiek. Horrek esan nahi du aipatutako espezie horiek bakarrik merkaturatu ahal izango direla bizirik, bai industria-granjetatik datozenak, bai ehiza-barruti baimenduetatik datozenak.