Untxia

Erostean

Mendiko untxia kontsumitzeko garairik onena udazkenaren amaieratik negua igaro artekoa da, Espainiako ehiza-denboraldia, alegia. Etxeko untxia urte osoan eros daiteke, eta harategietan egon ohi dena da. Osorik edo zatika eros daiteke.

Untxi zati on bat gazteegia ez dena da, zapore gutxi izango lukeelako, ezta zaharregia ere, haragia gogorragoa eta lehorragoa izango litzatekeelako. Animalia gaztea den eta bere haragia freskoa den antzemateko modua aurreko hanketako baten artikulazioa ukitzea da. Ukitzean mugitzen den hezur txiki bat badago, animalia gaztea den seinale da, eta hankak malguak badira, berriz, haragia fresko dagoen seinale.

Haragiaren kolorea kontuan hartu behar da untxia aukeratzerakoan. Haragiak arrosa-kolore uniformekoa izan behar du, gris urdinxka tonalitate arinekoa. Baztertu egin behar dira, beraz, kolore horixka edo koloregabea duten haragiak.

Untxi oso bat erostean, kontuan izan behar da 1,5 kilo inguruko pieza batetik ia pisuaren erdia (% 45) alferrik galtzen dela, hezur asko dituelako. Hori kontuan hartu behar da, kopurua mahaikideen kopurura egokitzeko.

Etxean

Untxi haragia ongi garbitzea komeni da, eta hozkailuan edo izoztuta eduki behar da, erraiak bereizita. Haragi horrek, beste edozeinek bezala, hozkailuan edo izozkailuan kontserbatzeko aukera ere ematen du, kozinatu ondoren.

Sukaldean

Untxiak ez du haragi askorik eta hezur asko ditu. Hori dela eta, untxi haragia ez da egokia plantxan jateko. Azken era horretan, lehorregia izango litzateke, gantz gutxi baitu, salbu eta errezetari mami gehiago emango lioketen saltsekin.

Haragi horrek zapore preziatua du, eta beste modu askotara presta daiteke. Guarnizio ugarirekin jaten da, eta untxia beste plater batzuen osagarri ere izan daiteke, hala nola barazki-menestra bat, patata-, arroz- edo lekale-gisatu bat. Egiten duenaren irudimenak uzten duen bezain askotarikoak izan daitezke konbinazioak.

Untxia labean, gisatuan, erregosita, frijituta, parrillan eta abar egin daiteke. Pieza gaztea bada, parrillan oso zaporetsua gerta daiteke, baina zaharragoa bada, hobe da gisatuak edo erregosiak egitea, testura bigundu egingo baitute, eta era guztietako barazkiak eta ortuariak gehitu daitezke.

Haragi gihartsua denez, egokia da hartzen duten gantz-kantitatea kontrolatu behar duten pertsonentzat. Dena den, komeni da koipe askorik botatzen ez duten prestakinak erabiltzea (labean, parrillan edo gisatu moduan), olio gehiegi bota gabe.

Untxi-haragiak ez du inolako gantz-geruzarik, oilaskoak eta beste hegazti batzuek ez bezala; beraz, zertxobait lehorragoa izan daiteke. Labean edo parrillan eginez gero, batzuetan hirugihar edo urdaiazpiko xerrekin bildu ohi da, gantzak haragia bigun dezan. Beste errezeta batzuek, berriz, zaporea indartzen duten osagaiak izaten dituzte: haragia prestatu baino ordu batzuk lehenago, belar usaintsuekin edo espeziekin mareatzea iradokitzen dutenak, adibidez, zaporea ongi xurga dezan eta mamitsuagoa eta samurragoa izan dadin. Ongarrien adibide batzuk piperbeltz beltza, mihilua, ezkaia, erromeroa eta abar izan daitezke. Baratxuriarekin edo saltsekin ere egin daiteke, adibidez, almendra, onddo, ozpin-olio edo ali-oli saltsa batekin. Ongailu horiek direla eta, askotan ez da beharrezkoa izaten haragia prestatu ondoren gatza eranstea.

Untxia prestatzeko beste modu bat betegarria da, baina ez da hain ohikoa. Elikagai ugari bota daitezke barruan, hala nola aranpasak, perretxikoak edo edozein barazki.

Zinegetika hain zabalduta dago Penintsulan, non eskualde askotan untxi-haragidun plater tipikoak izatea eragin duen. Horietako batzuk dira untxia salmorejoarekin Aragoin, untxia nafar erara bere izena daraman eskualdean, untxia garagardoarekin Gaztela-Mantxan, Galizian albariñoan marinatutako untxia eta Katalunia eta Levante aldean untxia txingarretan ali-oliarekin, untxia baratxuriarekin, untxia barraskiloekin, untxia udareekin edo untxiaren usaina.