Arkumea, ardia eta aharia

Arkumea da bere atal batzuetan gantz gehien biltzen duen animalietako bat. Dena den, gantz gehien gereziak (erraien inguruan) eta larruazalpetik (larruazalaren azpian) dauka. Hori gertatzen da, batez ere, ale gazteenetan, hala nola esneko arkumean, ternascoan eta Pascual arkumean (ardi handiagoetan, muin barruko gantz gehiago izaten da). Dena den, Espainian animalia gazteen haragia gehiago gustatzen da, non txuletak eta besoa estaltzen dituen gantza (pieza koipetsuagoak) erraz ken baitaiteke prestatu aurretik edo ondoren. Horrela, haragiaren gantz- eta kaloria-ekarpena nabarmen murrizten da. Arkumeak gantz gutxien biltzen duen pieza hanka da: honen gantz-ekarpena txerri txuleten antzekoa da. Gantz-kalitateari dagokionez, esan beharra dago gantz-azido aseak asegabeak baino ugariagoak direla; horregatik, kolesterol- edo triglizerido-maila handia denean, murriztu egin behar da gantz saturatuen kontsumoa.

Arkume haragia, gainera, kalitate oneko proteina iturri garrantzitsua da. Egunero proteina kopuru dietetikoa hartzeak gorputzeko ehunak hazi eta birsortzeko behar den lehengaia ematen du eta defentsa-sistema estimulatzen laguntzen du. Bitaminen artean, B multzokoak nabarmentzen dira, bereziki B2 eta B12 bitaminak, eta neurri txikiagoan B1 eta B3 bitaminak. B2 bitaminak defentsetan eta globulu gorrien ekoizpenean parte hartzen du. B12 bitamina, animalia-jatorriko elikagaiek bakarrik dutena, oso garrantzitsua da hemoglobina -oxigenoa gorputzeko zelula guztietara garraiatzen duen proteina- sortzeko. Horien gabeziak anemia mota bat sortzen du, baita nerbio-sistemaren alterazioak ere.

Mineralei dagokienez, arkume haragia hemo burdinaren iturri ona da, xurgatzen erraza, fosforoa, sodioa eta zinka. Burdina beharrezkoa da hemoglobina sortzeko, eta ekarpen egokiak anemia ferropenikoa prebenitzen du. Fosforoa, berriz, hezur eta hortzetan dagoen mineral bat da, nerbio-sisteman eta muskuluen jardueran esku hartzen duena, eta energia lortzeko prozesuetan parte hartzen duena. Eta zinkak parte hartzen du mantenugaien aprobetxamenduan, eragin antioxidatzailea du, eta parte hartzen du sexu-organoen, dastamenaren eta usaimenaren garapenean eta defentsetan. Bildotsaren haragiaren nutrizio-ezaugarriak direla eta, adin guztietako pertsona osasuntsuentzat elikagai gomendagarria da, baldin eta, gantz-edukia dela eta, kopuru eta maiztasun aldetik gehiegi hartzen ez bada. Gehiegizko pisua dutenek, kolesterol- edo triglizerido-arazo handiak dituztenek hanka aukeratu behar dute, edo gainerako piezetatik ikusten den koipea kendu, eta gantz gutxirekin kozinatu: parrillan, plantxan edo labean erreta. Urdaila delikatua dutenentzat, arkumearen haragia ez da ona izaten, eta horregatik ez da komeni jatea, nahiz eta hori norberaren tolerantziaren baitan dagoen.

ZJa = zati jangarria, mcg = mikrogramoak, *Gantzik gabe