Oilaskoa

Gaur egun, hegazti gehienetan ez da arrazei buruz hitz egiten, hibridoak baitira nagusi. Oilaskoen kasuan, broiler barietateak White Plymouth Rock edo New Hampshire lerro genetikoen eta White Cornish lerro gurasoaren arteko gurutzaketetatik lortzen dira. Lerro amak ugalkortasunaren eta arrautza-ekoizpenaren ugalketa-ezaugarriei egiten die ekarpena, eta lerro aitak, berriz, haragitarako animalien ohiko berezitasunei: bular zabal eta sakonari, kanal-errendimendu onari eta hazkuntza azkarrari.

Hazteko moduaren arabera

• Gizentzeko oilaskoa edo broilerra

  Modu intentsiboan hazten da denbora gutxian, eta, horretarako, pentsuekin gizentzen da animalia. Broilerra 2-2,2 kilo pe - so izatera irits daiteke 38-42 egunetan, nahiz eta Espainian ohikoena kilo eta erdi ingurukoa izatea den. Oilaskoak hazteko modu horrek prezioa merkatzeko eta eskaera handia asetzeko abantaila du, baina eragina du haien ezaugarri organoleptikoetan; izan ere, haien haragia zuriagoa da, eta haien zaporea eta aroma ez dira hain nabarmenak. Broilerraren industria-ekoizpenak kostu txikia duenez, 70eko hamarkadatik landa-eremuko oilaskoaren kontsumoa ordeztu du.

• Baserriko oilaskoa

  Modu naturalean hazitako oilaskoei ematen zaien izen komertziala da, espazio libreetan, alez -gariaz edo artaz- elikatua eta botikarik jaso gabe. Oilasko horien haragia askoz mamitsuagoa da eta gizentzeko oilaskoena baino gantz gutxiago du. Hala ere, oilasko horiek denbora gehiago behar dute kontsumitzeko pisu egokia lortzeko -5 hilabete behar dituzte broiler batek hilabete pasatxoan lortu duen pisu bera izateko-, eta horrek merkatuan prezioa igotzea dakar. Dena den, gero eta kontsumitzaile gehiagok eskatzen dituzte elikadura egokia jaso duten eta gizentzea hobetzeko sendagairik edo substantzia kimikorik kontsumitu ez duten animaliak, ezaugarri organoleptikoak (zaporea, kolorea, testura), zapore tradizionalekiko gustua eta elikagaien segurtasunarekiko kezka direla eta.

• Oilasko ekologikoa

  Laborantza biologikoko osagaiez elikatutako oilaskoa da, eta gutxienez 81 egun beharko ditu hiltzeko. 2004an, Espainian hazkuntza ekologikoko hegaztien 40 ustiategi zeudela kalkulatu zen, 2001ean baino bi aldiz gehiago. Kataluniak ditu ustiategi gehien, 15 guztira; ondoren, Andaluzia dago, 7 ustiategirekin, eta, azkenik, Euskal Autonomia Erkidegoa, 5 abeletxerekin. Txita ekologikoen etxaldeak ere badaude Kantabrian eta Balearretan, eta Galizian 2 etxalde baino ez daude, baina ekoizpen handia dute.

Adinaren eta sexuaren arabera

Umatzeko modua ez da bere ezaugarriak zehazten dituen faktore bakarra. Berdin egiten du animaliak bere burua sakrifikatzen duenean duen adinak edo sexuak. Elementu horien arabera, honako hauek aipatzen dira:

• Oilasko pikantoia

  Alerik gazteena da. Hilabete batekin hiltzen da, 600-700 gramoko pisuarekin. Hain gaztea denez zapore gutxi du, nahiz eta bere haragia oso samurra izan. Oso zaporetsua da grillean edo parrillan prestatzen bada.

• Oilasko tomateroa

  Bere tamaina pikantoia baino handixeagoa da eta gehienez kilo bat pisatzen du. Mamia trinkoa eta delikatua da, baina zapore gutxi du oraindik. Pikantoia bezala, grillean edo parrillan egin daiteke.

• Okelatarako oilaskoa edo broilerra

  Bi hilabeterekin sakrifikatu ohi da eta gehien saltzen dena kilo eta erdi ingurukoa da.

• Pularda

  Lehen aldiz arrautzak errun baino lehen emea da. Esterilizatu eta sakrifikatu egiten da 2,5-3 kilo dituenean, 6 eta 8 hilabete bitartean. Bere haragia sendoa, samurra, koipetsua eta zaporetsua da eta oilaskoaren antzera kozinatu daiteke.

• Kapoia

  3 eta 3,5 kilo arteko ar zikiratu eta gainelikatua da, eta pulardak baino pisu handiagoa du. Gantz gehiago dauka eta bere haragia samurra, zaporetsua eta lurrintsua da. Haragi hori prestatzeko modu on bat da betetzea edo erretzea.

• Oiloa

  Eme heldua da, arrautzak erruteko gaitasuna agortzen zaion unean sakrifikatzen dena. Bere haragiak oilaskoak baino gantz gehiago dauka eta gogorra eta haritsua da. Heldua denez, zapore bizia du, eta saldak eta zopak prestatzeko erabiltzen da. Egosi ondoren, beste osagai batzuekin batera egositako haragi gisa jateko aprobetxa daiteke.

• Oilarra

  Ugalketan aritzen den arra da. Haragi gogorra du, zapore handikoa. Osorik egin ohi da, txingarretan edo gisatuetan zatituta.